Wednesday, January 12, 2011

Η Κοιμωμένη του Χαλεπά. The Sleeping Girl by Chalepas.


Ένα από τα πιο ονομαστά γλυπτά του Γιαννούλη Χαλεπά, η Κοιμωμένη, στον τάφο της Σοφίας Αφεντάκη στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών


Ο Γιαννούλης Χαλεπάς ήταν γόνος οικογένειας φημισμένων τηνίων μαρμαρογλυπτών. Ο πατέρας του, Ιωάννης, και ο θείος του είχαν μεγάλη οικογενειακή επιχείρηση μαρμαρογλυπτικής με παραρτήματα στο Βουκουρέστι, την Σμύρνη και τον Πειραιά. Ο Γιαννούλης, ο μεγαλύτερος από τα πέντε αδέλφια του, είχε έφεση στην μαρμαρογλυπτική και βοηθούσε τον πατέρα του στα έργα που ετοίμαζε ο τελευταίος για διάφορες εκκλησίες. Οι γονείς του τον προόριζαν για έμπορο, αλλά ο ίδιος τελικά αποφάσισε να σπουδάσει γλυπτική.
Από το 1869 έως το 1872, μαθήτευσε στο Σχολείον των Τεχνών (την μετέπειτα Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών) με δάσκαλο τον Λεωνίδα Δρόση. Το 1873 έφυγε για το Μόναχο με υποτροφία του Πανελλήνιου Ιδρύματος Ευαγγελιστρίας Τήνου, για να συνεχίσει τις σπουδές του στην εκεί Ακαδημία Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Μαξ φον Βίντμαν (Max von Windmann). Κατά την διάρκεια της παραμονής του στο Μόναχο, εξέθεσε τα έργα του Το παραμύθι της Πεντάμορφης και Σάτυρος που παίζει με τον Έρωτα, για τα οποία και βραβεύθηκε. Παρουσίασε επίσης τον Σάτυρο που παίζει με τον Έρωτα, μαζί με το ανάγλυφο της Φιλοστοργίας, στην Έκθεση των Αθηνών το έτος 1875.
Το 1876 επέστρεψε στην Αθήνα, όπου άνοιξε δικό του εργαστήριο. Το 1877 ολοκλήρωσε στο μάρμαρο τον Σάτυρο που παίζει με τον Έρωτα, και τον ίδιο χρόνο άρχισε να δουλεύει το πιο διάσημο γλυπτό του, την Κοιμωμένη για τον τάφο της Σοφίας Αφεντάκη στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Την Κοιμωμένη του από το πήλινο πρόπλασμα την μετέφεραν αργότερα με το γλύφανό τους στο μάρμαρο οι μαρμαρογλύπτες Χαμηλός και Αλεξάκης.
Τον χειμώνα του 1877 προς 1878, ο Χαλεπάς υπέστη νευρικό κλονισμό. Χωρίς κανέναν προφανή λόγο, άρχισε να καταστρέφει έργα του, ενώ επιχείρησε κατ' επανάληψη να αυτοκτονήσει. Σήμερα γνωρίζουμε ότι τα αίτια της ψυχασθένειάς του ήταν η τελειομανία του, η υπερκόπωση από την αδιάκοπη εργασία και ένας ατυχής έρωτας για μία νεαρή συμπατριώτισσά του, που την ζήτησε σε γάμο και οι γονείς της αρνήθηκαν να του την δώσουν. Ωστόσο, εκείνη την εποχή, με την ψυχολογία και την ψυχιατρική ακόμα στα πρώτα τους στάδια, οι γονείς του Χαλεπά και οι γιατροί δεν μπορούσαν να καταλάβουν τα βαθύτερα αίτια της ψυχασθένειας του νεαρού γλύπτη. Έτσι οι γονείς του τον έστειλαν ταξίδι στην Ιταλία, για να συνέλθει, αλλά η θεραπεία ήταν μόνο πρόσκαιρη. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα άρχισαν ξανά τα συμπτώματα: καταβύθιση στην σιωπή, απομόνωση, παραμιλητό και αναίτιο γέλιο.
Καθώς η κατάστασή του επιδεινώνονταν συνεχώς, το 1888, οι γιατροί διέγνωσαν «άνοια» και οι δικοί του αποφάσισαν να τον κλείσουν στο Δημόσιο Ψυχιατρείο της Κέρκυρας. Στο Ψυχιατρείο, ο Χαλεπάς αντιμετωπίστηκε με τον σκληρό τρόπο που αντιμετώπιζαν όλους τους ψυχασθενείς την εποχή εκείνη: οι γιατροί και οι φύλακες είτε του απαγόρευαν να σχεδιάζει και να πλάθει, είτε του κατέστρεφαν οτιδήποτε εκείνος είχε δημιουργήσει και είχε κρύψει στο ερμάριό του. Λέγεται πως από όσα προσπάθησε να δημιουργήσει μέσα στο Ψυχιατρείο ένα μόνον έργο σώθηκε, κλεμμένο από κάποιον φύλακα και παραπεταμένο στα υπόγεια του ιδρύματος, όπου ξαναβρέθηκε τυχαία το 1942.
Το 1901, πέθανε ο πατέρας του και έναν χρόνο μετά, η μητέρα του πήγε στο Ψυχιατρείο για να τον πάρει πίσω μαζί της στον Πύργο της Τήνου. Στην Τήνο έζησε υπό την αυστηρή επιτήρηση της μητέρας του, η οποία πίστευε ότι ο γιος της τρελάθηκε από την τέχνη. Για τον λόγο αυτό, η μητέρα του δεν του επέτρεπε να ασχοληθεί ξανά με την γλυπτική, σε σημείο που αν εκείνος έφτιαχνε κάτι στοιχειώδες με κάρβουνο ή πηλό εκείνη το κατέστρεφε.
Όταν πέθανε η μητέρα του το 1916, ο Χαλεπάς είχε ξεκόψει παντελώς από την τέχνη του. Ζούσε πάμφτωχος βοσκώντας πρόβατα και φέροντας το βαρύ στίγμα του τρελού του χωριού. Βρήκε ωστόσο το κουράγιο και άρχισε ξανά να ασχολείται με την γλυπτική. Τα μέσα που διέθετε ήταν παντελώς πρωτόγονα και το επαρχιακό περιβάλλον εχθρικό προς κάθε αλαφροΐσκιωτο, αλλά εκείνος με πείσμα άρχισε να δημιουργεί για να κερδίσει τον χαμένο χρόνο.
Το 1923, ο Θωμάς Θωμόπουλος, καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και θαυμαστής του Χαλεπά, αντέγραψε σε γύψο πολλά έργα του γλύπτη για να τα παρουσιάσει στην Ακαδημία Αθηνών το 1925. Η έκθεση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να βραβευθεί ο γλύπτης το 1927 με το Αριστείο των Τεχνών. Το γνήσιο ταλέντο του, αλλά και η φήμη του τρελού γλύπτη που ξαναβρήκε τα λογικά του, τον καθιέρωσαν ως τον «Βαν Γκογκ», τον «Ροντέν» ή τον «Πικάσο» των νεοτεριστών καλλιτεχνών. Το 1928 πραγματοποιήθηκε δεύτερη έκθεση έργων του στο Άσυλο Τέχνης, και το 1930, με την επιμονή μιας ανεψιάς του, ο γλύπτης αποφάσισε να εγκατασταθεί στην Αθήνα.
Έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του κοντά στους δικούς του, πάντα δημιουργικός και «μέσα στην πανελλήνια δόξα»






Sculpture of a sleeping woman at the First Cemetery of Athens.


Giannoulis Chalepas is for Modern Greek sculpture its great tragic myth. The talented young artist with the tremendous recognition, the tragic fate, the madness and the solitariness, the mother who destroyed his works, forbade him to sculpt and who is seen as tantamount to Medea; last, the discovery of the now old Giannoulis, his comeback, with the extraordinary works of the final years, and the acclaim. Dithyrambic critiques of his Sleeping Girl and emotion over his tragic fate. This is Chalepas for Greeks as a whole, a figure from a novel with attributes of a saint, who continues to move specialists, artists as well as the man in the street. And yet it is little known that the greater part of Chalepas oeuvre was created on Tinos and in Athens after his discharge from the Corfu Mental Hospital, that this oeuvre is of special importance for Modern Greek sculptures and that it is linked closely with the island of Tinos. The twenty-one sculptures by Chalepas in the permanent exhibition of the Cultural Foundation of Tinos, in the Chora of Tinos, comprise a unique ensemble which presents precisely this side of his work.
 Giannoulis Chalepas was born in 1851 at Pyrgos on Tinos, a place with a particular tradition in art and especially sculpture in the 19th century; Philippotos, Chalepas  Vitalis, Sochoi and others, to mention only the best-known names, hailed from Pyrgos, Ysteria, the area of Panormos on Tinos. Giannoulis was the eldest of the six children of Ioannis Chalepas, architect and marble-sculpture , who created one of the most important marble-carving workshops in the second half of the  nineteenth century, active in Aegean , Smyrna and the Asia Minor littoral, on Mount Athos, in Bucharest, Syros, Athens, Piraeus and elsewhere (Goulaki-Voutyra 1989). This was the environment in which Giannoulis grew up and got to know his art. He studied sculpting at the school of Fine Arts in Athens, under the tutelage of Leonidas Drisis (1869-1872), and in 1873, with a scholarship from the holy foundation of the Evangelistria in Tinos, he continued his studies in the Academy of Munich, under Max Windmann. In 1874, he was awarded first prize by the Academy for his work Fairy Tale of Sleeping Beauty. His scholarship was cut in 1876, obliging him to return to Athens, where he began to work in the paternal workshop. In 1877, the year he sculpted the Sleeping Girl, the first symptoms appeared of the illness which led to his committal to the Corfu Mental Hospital in 1888. After the death of his father (1901), his mother brought him to Tinos, where he lived in the family home from 1902 until 1930. His mother died in 1916 and dated works by Chapels survive from 1918. In 1925 an exhibition of his works was held in the Academy of Athens, which institution awarded him its highest prize for artistic excellence in 1927. In 1928 a second exhibition was organized in the Greek capital, in the Art Asylum. In 1930, his niece Irene V. Chalepas brought him to Athens, were he lived for the last creative years of his life in warm bosom of her family, having earned general acclaim. He died in September 1938.

47 comments:

  1. Mich faszinieren die verschiedensten Arten der Bildhauer auch immer wieder, vor allem noch die Werke aus längst vergangener Zeit, die doch fast unvergängliche Zeitzeugen für uns sind, doch fehlt nur zu oft die Beachtung. Mögen diese Art Werke einer langsam sterbenden Kunst uns noch lange erhalten bleiben...

    Sei lieb gegrüßt
    Kvelli

    ReplyDelete
  2. Καλησπέρεςςςςς
    D.Angel

    ReplyDelete
  3. Most beautiful and thought provoking statue. Very interesting lesson, as well. Thank you, Monika!

    ReplyDelete
  4. What a great post Monika, thanks for all the info. Beautiful sculpture.

    ReplyDelete
  5. What a story! And what a statue! This was good reading, Monika. Many thanks for sharing this.

    ReplyDelete
  6. Μόνικα μου, καλησπέρα
    Έβγαλες μια υπέροχη φωτογραφία ενός αθάνατου έργου και σ ευχαριστώ για την τόσο εμπεριστατωμένη εγκυκλοπαιδική γνώση που μας χάρισες.
    Φιλιά
    Μάγδα

    ReplyDelete
  7. the poesie of love is in this foto Monika, love it

    ReplyDelete
  8. Very interesting story! Beautiful sculpture!

    Ciao Monica,a hug!

    ReplyDelete
  9. wunderbar. bis jetzt war ich nur einmal auf diesem friedhof. ein guter ort für bilder. den donnerstag gut dir.


    daily athens

    ReplyDelete
  10. I have seen this sculpture, impressive-beauty in the stone

    ReplyDelete
  11. Kveli.
    Sehr wahr geschriebene Worte!
    Dieses Werk steht auf dem ersten Friedhof in Athen
    und wird des beruehmten Kuenstlers wegen grosse Achtung geschenkt.
    Nur ist fotografieren nicht gern gesehen :-)!
    Liebe Gruesse!

    ReplyDelete
  12. D.Angel.
    Καλημερούδια..
    και πολλά φιλιά!!!!

    ReplyDelete
  13. Clint.
    Thank you for your nice comments all the time!
    See you on your blog!

    ReplyDelete
  14. Luis.
    Nice to see you here.
    Thank you!

    ReplyDelete
  15. Two Tigers.
    Most of these artists are not famous at there
    lifetimes.
    They are only recognized after their death.
    Thank you for your comment!!

    ReplyDelete
  16. Magda.
    Χαίρομαι για την πολύτιμη γνώμη σου!
    Και πάντα χαίρομαι όταν με διαβάζεις!
    Η φωτογράφιση για αυτό το έργο ..
    δεν επιτρεπόταν, αλλά τα κατάφερα!
    Πολλά φιλιά…
    Μονικα.

    ReplyDelete
  17. Laura.
    Nice words.. the poesy of love!!
    Maybe the sculptor made this out of love
    with an aching heart??

    ReplyDelete
  18. Franz.
    Thank you. Yes, the story is sad, but interesting.

    Hugs!

    ReplyDelete
  19. ρομπερτ.
    Eine einmalige Skulptur von dem beruehmten
    Chalepa.
    Nur ist fotografieren nicht erlaubt...
    Wuensche dir ebenfalls noch einen schoenen
    Donnerstag!

    ReplyDelete
  20. Ola. You saw it and you know about that beauty.
    Thank you!

    ReplyDelete
  21. Monika,

    Such a sad story, but such a beautiful statue. You are very fortunate to live in an area that features these masterpieces of art! Thank you for sharing this!

    I hope your January is going well for you!

    Hugs!
    Brian

    ReplyDelete
  22. Brian.
    Thank you for coming by.
    Fortunately for me that I could got this close
    picture.

    Hugs also!

    ReplyDelete
  23. Η "κοιμωμένη" είναι ένα μόνο από τα πάμπολα έργα τέχνης που μπορεί ο επισκέπτης του Α' Νεκροταφείου να ...ανακαλύψει, όταν τα βήματά του δεν θα τον φέρουν εκεί για μια θλιβερή υποχρέωση.
    Η φόρτιση επίσης της ατμόσφαιρας είναι ιδιαίτερα έντονη σ' αυτόν ειδικά το χώρο.

    ReplyDelete
  24. bilsot.
    Όταν πήγαινα για να φωτογραφίσω την «Κοιμωμένη»,
    tα ανακάλυψα και φωτογράφησα..
    Είναι καταπληκτικά έργα τέχνης!!

    ReplyDelete
  25. The live beauty of the sleeping woman through the years!

    ReplyDelete
  26. Phivos.
    The marble let her sleep through centuries!

    ReplyDelete
  27. liebe Monika, Giannoulis Chalepas was für eine Legende, ein Schaffen und Schicksal,
    Perfektionismus....
    liebe Grüße von Jasmin

    ReplyDelete
  28. Jasmin.
    Ja, vielleicht hat ihn dieser Drang zum
    Perfektionismus fast zum Wahnsinn gebracht.
    Auf jeden Fall, eine traurige Geschichte.
    Liebe Gruesse auch von mir!

    ReplyDelete
  29. Liebe Bitch,
    die eingetellte Skulptur ist wundervoll. Ein Hauch von Schwermut umweht sie. Die schlafende Frau ist nicht glücklich.
    Ich könnte stundenlang träumen.
    Liebe Grüße ud einen schönen Wochenendbeginn
    wünscsht Dir
    Irmi

    ReplyDelete
  30. Irmi.
    Dieser Bildhauer hat das "Schlafende Maedchen"
    in den Marmorstein gehauen.
    Der Charakter des Kuenstlers Chalepas war, dass seine
    Werke vom Perfektionismus mehr als uebertroffen werden.

    Sende dir auch liebe Gruesse und wuensche dir
    ein gemuetliches Wochenende!
    Monika

    ReplyDelete
  31. Liebe Monika,

    schön, du *gräbst* solche Einmaligkeiten für uns aus...ich liebe solche Kunstwerke, halten sie sich doch schon Jahrzehnte und überliefern uns sichtbar alles Geschichtliche...
    DANKE, so intensiv wusste ichd darüber gar nicht Bescheid.

    herzlichst, Rachel

    ReplyDelete
  32. ja, liebe Monika, Perfektionismus... ohne das "Eine" hätte er uns das "Andere" nicht hinterlassen können........
    liebe Grüße Jasmin

    ReplyDelete
  33. Rachel.
    Ja, viele Informationen kann man sich ueber das
    Internet holen. Es geht ja heute alles so einfach
    ohne auch nur ein Buch zu Rate zu nehmen.
    Uebrigens gibt es auf diesem Athener Friedhof
    so viele Sculpturen. Aber leider musste ich
    mit dem Fotografieren schnell sein, weil es
    nicht erlaubt war!

    Gruess dich herzlich!!

    ReplyDelete
  34. Jasmin.
    Da hast du sehr recht. Viele von den Sculpturen
    dieses Kuenstlers werden uns fuer lange Zeit noch
    erhalten bleiben!
    Gruesse dich auch lieb!

    ReplyDelete
  35. Great shot, Monika of a really beautiful sculpture!
    Great history too. Thanks for this lovely and informative post.

    Hope you're having a fantastic weekend!

    Big hugs!

    B xx

    ReplyDelete
  36. Além de noticiário cultural nesta segunda coluna sobre o futebol português. E hoje nessa noite minha estreia como comentarista esportivo.

    veja meu blog:
    http://informativofolhetimcultural.blogspot.com/

    Magno Oliveira
    Folhetim Cultural

    ReplyDelete
  37. Logras que el descanzo eterno parezca deseable.

    Un gran saludo.

    ReplyDelete
  38. Hi my dear Monika!
    I know, I know you will take me to know this place when i visit you, right? :)
    Precious shot!!

    Sweet hugs.

    ReplyDelete
  39. what abeautiful photo!!i love such things:))

    May you have it all good monika..(sorry not been writing so much..i have been lazy and in winther sleep :))alot of kisses to you from me:))

    ReplyDelete
  40. A most unusual statue with interesting detailed information. Thanks for the effort. Hope you have a good weekend.

    ReplyDelete
  41. Vasile Covaciu.
    Thank you for comming by!

    Betty Manousos.
    Thank you also for your comment!
    My weekend was very good.
    Hugs from me!

    Folhetim Cultural.
    Thank you for stopping by!

    Ipnauj.
    Thank you for your comment!

    Crissant.
    Yes my dear friend!
    Come here to Greece for a visit.
    But I don't think that I am going to show you
    the cemetery, e? :)))

    Anita.
    I can understand your break from blogging!
    Take as much as you need!
    Kisses!

    J-on-tour.
    Thank you for stopping by!
    My weekend was great...

    ReplyDelete
  42. This comment has been removed by the author.

    ReplyDelete
  43. I wrote great story first, but great isn't perhaps the right word for the tragedy. I wanted to say such a heartfelt story and such beautiful art. As you perhaps know i love stone angels. This photo, this stone angel is breathtaking..
    xoxo

    ReplyDelete
  44. Thank you Monica!
    No, I didn't know your love for stone angels.
    It is a bit sad, this sculpture is in a very
    large cemetery in Athens.
    I took this photo on a very hot summer day
    and all the graves around me.
    Hugs from me!!

    ReplyDelete